Iindaba

USirayeli uzibophelele ekuziseni amanzi acocekileyo eMpuma Koloni

Cwayita Nondula|Published

UDavid Saranga weSebe leMicimbi yezeNgaphandle lakwaSirayeli usandul’ ukudibana neenkokheli zemveli zaseMpuma Koloni ukuze kuqiniswe ubudlelwane.

Image: Embassy of Israel SA

Ubudlelwane phakathi koMzantsi Afrika noSirayeli busaqhekekile, nangona kukho iintanda, amagosa akwaSirayeli azibophelele ekuziseni amanzi acocekileyo eMpuma Koloni emva kwendibano yakutshanje noKumkani wabaThembu uBuyelekhaya Dalindyebo, nekhalimelwe kabukhali ngurhulumente wephondo.

UDavid Saranga weSebe leMicimbi yezeNgaphandle lakwaSirayeli kutshanje uye eMpuma Koloni ukuya kudibana neenkokheli zemveli nokuqinisa ubudlelwane nabantu baseMzantsi Afrika, njengoko echaza utyelelo lwakhe.

"Ndifumene ithuba lokuchitha ixesha noKumkani uBuyelekhaya Zwelibanzi Dalindyebo, uKumkani wesizwe sabaThembu, esiyinxalenye yesizwe samaXhosa eMpuma Koloni eMzantsi Afrika. Ngaphaya kwendima yakhe enkulu, uKumkani ngumntu obalulekileyo kummandla ojongene nemingeni enzima yezakhiwo: ubuhlwempu, uphuhliso olusezantsi, nokufikelela okungephi kwiinkonzo ezisisiseko.

"Igunya lakhe linamandla kungekuphela nje ngokwenkcubeko, kodwa nangokusebenza, njengoko ubunkokeli bemveli buqhubeka nokwakha ubomi bemihla ngemihla bezigidi zabantu kulo lonke elasemaphandleni eMzantsi Afrika," utshilo uSaranga.

USaranga uqhube wathi iMpuma Koloni yindawo enembali emangalisayo, "kodwa isaqhubeka nokuba lelinye lamaphondo angenazo iinkonzo ezifunekayo eMzantsi Afrika."

"Kwiindawo ezininzi zasemaphandleni endizityeleleyo, ukufikelela emanzini acocekileyo okusela kusengumngeni. Uluntu lonke luxhomekeke kwimithombo yamanzi ekude okanye engathembekanga, nto leyo enyanzela iintsapho – ingakumbi abasetyhini nabantwana – ukuba bahambe imigama emide yonke imihla ukuze bafikelele kwiimfuno ezisisiseko."

Ngaphandle kokudibana noKumkani uBuyelekhaya Dalindyebo, uSaranga ukwadibane neenkokheli zemveli ezingaphezu kwamashumi amahlanu ezivela kulo lonke elaseMpuma Koloni.

"Umdla wabo kwintsebenziswano noSirayeli, ingakumbi kwicandelo lamanzi, awunakuphikiswa. Ezi nkokheli ziyayazi kakuhle ukuba ukufikelela kumanzi acocekileyo akuyongxaki yobuntu kuphela, kodwa yimfuneko yemfundo, impilo, nokukhula koqoqosho."

Utyelelo lukaKumkani kwaSirayeli

Olu tyelelo lulandela utyelelo lukaKumkani eJerusalem kwinyanga ephelileyo, apho wamkelwe liSebe leMicimbi yezeNgaphandle lakwaSirayeli waza wadibana namagosa aphezulu akwaSirayeli. Utyelelo lwakhe lwagxekwa kwaye watyholwa ngokungcatsha urhulumente waseMzantsi Afrika oxhasa iPalestina kwiNkundla yoBulungisa yeHlabathi.

UKumkani uBuyelekhaya Dalindyebo wagxeka uMongameli waseMzantsi Afrika uCyril Ramaphosa emva kolu tyelelo lwakhe olwabangundabamlonyeni, esithi uRamaphosa akazange enze naluphi na uthethwathethwano ngaphambi kokuba abekele uSirayeli bucala.

"Zeziphi iingxoxo azenzileyo yena (uRamaphosa)? Nokuba uRamaphosa unguMongameli, akufuneki aziphathe njengenkawu enxilileyo. Asenzi kung fu apha. Umbuso ayisosiphaza sikaRamaphosa. Umbuso umele thina," watsho uKumkani.

Urhulumente wephondo ugxeka utyelelo

Amagosa akwaSirayeli akwatyelele namaziko ezempilo nemfundo alo mmandla. Olu tyelelo lugxekwe yiNkulumbuso yaseMpuma Koloni uOscar Mabuyane otyhole amagosa aphuma kwiziko lozakuzo lakwaSirayeli noKumkani wabaThembu uBuyelekhaya Dalindyebo ngokwaphula imigaqo yezopolitiko nokujongela phantsi ubunkokheli boMzantsi Afrika.

"Iingxoxo nezivumelwano ezingentsebenziswano namanye amazwe zenziwa neSebe lobudlelwane namanye amazwe, ibandakanye iSebe lezemali, ubukumkani abungeni ndawo. Silibona inyathelo likaSirayeli njengento ebonakalisa ukungahlonipho imigaqo equka amanye amazwe," utshilo uMabuyane.