Kuvuselelwe iinkqubo zokunkcenkceshela exabisa izigidi eMpuma Koloni.
Image: iStock
ISebe lezoLimo eMpuma Koloni lisungule ukuvuselelwa kweenkqubo zokunkcenkceshela ngoLwesibini eZanyokhwe, kuMasipala waseMahlathi phantsi kwesithili saseAmathole ezixabisa ngaphezulu kwezigidi ezilishumi elinesithoba zeerandi (R19.5 million).
Oku kuhambelana nesibophelelo esichazwe kwintetho yomgaqonkqubo wonyakamali ka2025/26 sokuvuselela iinkqubo zokunkcenkceshela kulo lonke elaseMpuma Koloni. UMphathiswa weli Sebe, uNonceba Kontsiwe, nguye okhokele le nkqubo yokusungula.
Olu tyalomali kwinkqubo yokuvuselela iinkqubo zokunkcenkceshela ezixabisa izigidi zeerandi lujolise ekuxhaseni imveliso yemifuno, iinkozo nokutya kwezilwanyana futhi nokubonelela ngezixhobo noomatshini abagubungela ngaphezulu kweehektare eziliwaka (1528) zomhlaba.
Ukuvuselelwa kwezi nkqubo kumiselwe ukuphucula imveliso yezolimo, ukuphucula ukhuseleko lokutya, ukubonelela ngengeniso ethembekileyo kubanikazi bomhlaba kwiinkqubo, ukuphucula uqoqosho lwasekuhlaleni nokuphucula iindlela zokuphila kwiindawo zasemaphandleni.
Le nkqubo yokuvuselela kuthiwa iqinisekisa ukhuseleko lokutya nenkxaso yamafama nokuqinisa ubudlelwane phakathi kukarhulumente, amashishini abucala noluntu.
Ubuncinane ziihektare ezingaphezu kwamakhulu amathandathu (613) ezinotyalomali lweR5 million ziya kuphuhliswa kwisithili saseAmathole ngelixa eChris Hani kuza kuphuhlisa iihektare ezingamakhulu asixhenxe (700) ngotyalomali lweR6 million, iOR Tambo iza kuphuhlisa iihektare ezingaphezu kwamakhulu amabini (215) ezixabisa iR3.5 million.
IArhente yoPhuhliso lwamaPhandle eMpuma Koloni (ECRDA) yabelwe iR5 million ukuxhasa ngokuthengisa imveliso, ukucwangcisa imakethi, ukuzisa ubuchwepheshe obutsha bemveliso, ukubonelela ngenkxaso yobugcisa namaziko emali.
IZanyokhwe Irrigation Scheme igubungela iilali ezintandathu futhi isebenza ngeehektare ezingaphezu kwamakhulu amathandathu (635) zomhlaba, apho iihektare ezingaphezu kwamakhulu amane (412) zinkcenkceshelwa. Le nkqubo ixhasa abanini bomhlaba abangamashumi asibhozo anesixhenxe (87) abayinxalenye yookopolotyeni abahlukeneyo.