Igqiza lakwaSirayeli kwakunye neKumkani yabaThembu uBuyelekhaya Dalindyebo lityelele izibhedlele iMthatha General Hospital neNelson Mandela Academic Hospital kutshanje.
Image: Embassy of Israel SA
“Samkele umnikelo kaSirayeli kuba sasingafuni ukubonakala ngathi siyamdelela uKumkani wabaThembu uBuyelekhaya Dalindyebo, owasibiza waza wasazisa kumagosa.”
Oku koko amagosa amabini aphezulu ezibhedlele zaseMpuma Koloni akuxelele urhulumente wephondo malunga nesizathu sokuba baphule umthetho karhulumente wokuvumela ukungena kwamagosa asuka kwindlu yozakuzo yakwaSirayeli kwizibhedlele zikarhulumente.
UKumkani uDalindyebo uvuse ingxwabangxwaba kutshanje ngokusa amagosa asuka kwindlu yozakuzo yakwaSirayeli ukuya kutyelela izibhedlele zikarhulumente kweli phondo ngaphandle kokwazisa iSebe lezoBudlelwane baMazwe ngaMazwe neNtsebenziswano (DIRCO) kunye norhulumente wephondo.
Aba baphathi babini, emva kophando lokuqala olwenziwe ngamagosa eSebe lezeMpilo lephondo, bakuthethelele ukwaphulwa kwabo kwemigaqonkqubo yezopolitiko nemigaqo karhulumente, nabavumela ukuba igqiza lingene kwizibhedlele zabo.
Babanga ngelithi babeziva benyanzelekile ukwamkela eli gqiza ngenxa yokuhlonipha iKumkani, besoyika ukumhlaza phambi kweendwendwe zakhe.
Igosa elivela kwiofisi yeNkulumbuso uOscar Mabuyane, nelingafunanga ukuchazwa, lithe ngelixa iNkulumbuso ilinde ingxelo evela kuMphathiswa wezeMpilo eMpuma Koloni, uNtandokazi Capa, ngesi siganeko, iOfisi yeNkulumbuso yaziswe ngokuthethwe ngaba baphathi babini xa bezikhusela.
Bathi emva kokubizelwa endlini kaKumkani, baziva bengenakukwazi ukuhamba baze bamhlaze emva kokuba ebazisile kwiindwendwe. Oku kwenzeka nangona bengazange baziswe kwangaphambili.
Ngokwabantu abangaphakathi, ngoLwesibini, uKumkani wabiza aba baphathi ababini endlini yakhe kwaye ngaphandle kolwazi lwabo lwangaphambili, wabazisa kwigqiza lakwaSirayeli waza wabaxelela ngoko nangoko ukuba eli gqiza lizisa iminikelo ezibhedlele.
Isithethi seNkulumbuso, uSonwabo Mbananga, uthe ingcaciso yabaphathi ayiyonxalenye yengxelo ngokusesikweni kuba uphando lusaqhubeka, iOfisi yeNkulumbuso ifumene loo ngcaciso.
“Kuyinyani ukuba sifumene loo ngcaciso; nangona kunjalo, le ayisiyongxelo esemthethweni. UMphathiswa wezeMpilo uza kunika iNkulumbuso ingxelo epheleleyo malunga nokuba kwenzeke ntoni. Emva kokuva ngale nto, iNkulumbuso yayalela ngoko nangoko uMphathiswa wezeMpilo ukuba aphande aze azise ingxelo kuye. Sidinga ukwazi ukuba imvume yokungena yafunyanwa njani futhi iminikelo yafunyanwa njani ngaphandle kwemigaqo eqhelekileyo eyaziwayo,” utshilo uMbananga.
Uqhube wathi iNkulumbuso uMabuyane uxelele ngokusesikweni uMphathiswa weDIRCO, uRonald Lamola, ngesi siganeko, wongeza ngelithi ngoku lisebe eliza kujongana nalo mba.
Nangona kunjalo, uMbananga ugxininise ukuba urhulumente wephondo akachasanga iminikelo okanye uSirayeli, njengoko uninzi ngoku lusitsho, uthi into echaswa ngurhulumente wephondo kukujongela phantsi imigaqo karhulumente nomgaqosiseko welizwe.
Isithethi seDIRCO, uChrispin Phiri, asikwazanga ukuphendula imibuzo eyayithunyelwe ngaphambi kokupapashwa kweli nqaku. Iinzame zokuqhagamshelana neKumkani aziphumelelanga.
Utyelelo lwakutshanje lukaKumkani uDalindyebo kwaSirayeli, nalapho wayehambele amagosa aphezulu karhulumente, lwabangundabamlonyeni wagxekwa kabukhali.
Enye into eyamenza agxekwe kakhulu kukuphephezelisa iflegi yaseMzantsi Afrika ngexesha lendibano, uninzi lwabantu lwayitolika njengento ebonisa ukuba le ndibano phakathi kweKumkani namagosa akwaSirayeli kwakumele ilizwe. Olu tyelelo aluzange luvunywe yiDIRCO.